تبلیغات
وبـلاگ تـخـصـصـی حـسابداری و حسابرسی - حسابرسان در خط مقدم مبارزه با فساد مالی هستند
وبـلاگ تـخـصـصـی حـسابداری و حسابرسی
کفی بالله حسیبا

 

حسابرسان در خط مقدم مبارزه با فساد مالی هستند

 

با افزایش انحصار و استبداد درجه فساد بیشتر و با كاهش انحصار و استبداد و افزایش پاسخ گویی مسوولان، درجه فساد در جامعه كمتر خواهد شد. اكثر دولتهای بزرگ جهان حسابرسان را به عنوان اولین نهادهای مبارزه با فساد مالی می‏شناسند. در قوانین ضد فساد مالی و ضد پول‏شوئی، قصور از جانب حسابرسان در این مبارزه را هم مشمول جرائم قرار داده‏ اند

اگر چه فساد همزاد تاریخ بشری است اما فسادمالی و پول‏شوئی در تعریف جرایم جنائی زائیده نظام سرمایه‏داری جهانی است لذا به عنوان یك پدیده فرا مالی مورد مناقشه قرار دارد. از آنجا كه فساد دایره وسیعی از فعالیتهای جامعه را در بر می‏گیرد از دیدگاه های مختلفی می‏تواند مورد بحث و مناقشه قرار گیرد اما از دیدگاه حسابرسان عملكرد فساد آمیز، اثرات زیر را بدنبال خواهد داشت:

• هر گونه فساد مالی به نوعی صورت های مالی را تحت‏الشعاع قرار خواهد داد.

• فساد مالی بر خلاف پول‏شوئی كه تاثیری در صورت های مالی ندارد یكی از اقلام ترازنامه یا سود و زیان را تحت تاثیر قرار می‏دهد (حسابرسی مالی)

• فساد مالی باعث خواهد شد كه عملكرد مدیران و شركت ها به درستی ارزیابی نشود (حسابرسی عملكرد)

• فساد مالی باعث خواهد شد كه درآمد مشمول مالیات به درستی مشخص نگردد(حسابرسی مالیات)

• فساد مالی باعث خواهد شد كه حقوق برخی سهامداران به نفع برخی سهامداران دیگر ضایع گردد (وظایف بازرس قانونی)

• فساد مالی برخی حقوق اجتماعی شهروندان را مورد تعرض قرار می‏دهد (مسئولیت اجتماعی حسابرسان)

• فساد مالی می‏تواند استقلال حسابرسان را نیز مخدوش سازد

چه عواملی بستر مناسبات فسادانگیز می‏شوند؟

 

بررسی عملكردی فساد نشان می‏دهد كه عوامل چندی باعث رخنه فساد در جامعه و به ویژه در محدوده عملكرد مالی می‏باشند. مهمترین این عوامل عبارتند از:

• تمایل شدید در استفاده از پول نقد در معاملات

• نبود ضمانت‏ اجرائی در زمینه ارائه اسناد و صورتهای مالی توسط كلیه واحدهای تجاری

• فقدان كاركنان با تجربه و صادق

• فقدان نظام شایسته‏سالاری در گزینش مقامات و كاركنان ارشد دولتی

• نبود بازرسان برجسته اقتصادی جهت نظارت بر فعالیت واحدها

• نهادینه شدن فساد و اختلاس در اركان نظام

• نبود ساز و كار حسابرسی مناسب دارای ضمانت‏اجرائی

راهكارهای اجرائی مبارزه با فساد مالی

فساد پدیده‏ای نیست كه بتوان صرفاً از طریق حسابرسی و شفاف‏سازی به مقابله با آن برخاست اما اجرای مجموعه‏ای از روشها و راهكارهای اجتماعی، اقتصادی و حسابرسی می‏تواند بستر مناسبات فساد را خشك سازد و یا محدوده عملیات آنرا به حداقل رساند. بنظر می‏رسد در یافتن راهكارهای مبارزه با فساد باید از دو منظر مسئولان و حسابرسان به این قضیه نگریست. جدول ذیل راهكارهای اجرائی و مالی مبارزه با فساد را از دیدگاه دولتمردان و حسابرسان نشان می‏دهد:

بررسیهای بعمل آمده توسط سازمان جهانی شفاف‏سازی نشان می‏دهد كه معادله ذیل در مورد فساد حاكمیت دارد:

میزان پاسخگوئی - استبداد + انحصار = فساد مالی

C= (Corruption) = M (Monopoly) + D (Despotism) - (Accountability)

این معادله نشان می‏دهد كه هر چه D و A افزایش یابند C كمتر می‏شود و بالعكس. همچنین رابطه M و C یك رابطه مستقیم می‏باشد یعنی با افزایش انحصار درجه فساد بیشتر و با كاهش انحصار درجه فساد در جامعه كمتر خواهد شد

ردیف    راهکارهای اجرایی مبارزه با فساد                         راهکارهای مالی مبارزه با فساد

1        تقویت عزم واراده سیاسی                                               شفاف سازی

2       تمرکزبر روشهای پیشگیری ازفساد مالی                             پاسخگویی        

3    مشارکت مردم و نهادهای مدنی در مبارزه بافساد                حسابرسی مستقل (حسابداران رسمی)

4     تمرکز بر آموزش مستمر در مبارزه با فساد             برقراری الزامات پاسخگویی به حسابرسان

5   اصلاح محرکهای ایجاد کننده فساد                               اجتناب از ارقام شبه بودجه ای دولتها

ظایف حسابرسان در مبارزه با فساد مالی

انجمن حسابداران خبره انگلستان (ICAEW) و انجمن حسابداران امریكا (CPA) طی رهنمودهای خاصی وظایف ذیل را برای حسابرسان مستقل در مورد مبارزه با فساد مالی بر شمرده‏اند:

• بررسی معاملات مشكوك

• شناسائی معاملاتی كه اهداف رشوه‏خواری برای مقامات دولتی دارد.

• آموزشهای كاربردی خاص برای مبارزه با فساد مالی.

• كشف پرداختهای نامشروع.

• بررسی روابط استخدامی افراد مشكوك كه ممكن است به آنها پرداخت صورت گیرد اما در شركت  خدمتی ارائه ندهند و یا احكام مشاورین

تجربه یكصد ساله اخیر حسابرسی در جهان و تجربه دو دهه اخیر حسابرسان كشور، نمونه‏های زیر را از جمله موارد بارز فساد مالی كه در صورتهای مالی منعكس می‏گردد بر شمرده است:

• كاهش غیرمترقبه حسابهای دریافتنی از طریق سوخت مطالبات و دریافت مطالبات خارج از صورتهای مالی.

• دریافت صورتحسابهای غیرواقعی (Over invoice) و خروج پول از شركت و زد و بند مقامات با فروشندگان.

• واگذاری مناقصات بدون تشریفات مناقصه و یا با ترك مناقصه برخلاف روشهای مرسوم و متداول قانونی و یا واگذاری مناقصات با زد و بند قبلی.

• تعدیل مبلغ قراردادها حین انجام كار و یا پس از انجام كار به طوری كه مبلغ تعدیل درصدی از كل كار را تشكیل دهد و مثلاً مبلغ تعدیل + مبلغ اولیه قرارداد از مبلغ پیشنهادی نفر دوم بیشتر شده باشد.

• خرید اجناس به قیمتی بیشتر از قیمت عادلانه بازار

• فروش كالا و خدمات به قیمتی كمتر از قیمت عادلانه بازار

• واگذاری امكانات و منابع مالی شركت به سایر اشخاص غیرمرتبط با فعالیتهای شركت

• پرداخت وجه از شركت به اشخاص یا نهادهائی كه در ارتباط با فعالیت شركت نمی‏باشند.

• خرید سهام به قیمت بالا و بلافاصله یا مدت كمی بعد فروش آن به قیمت كمتر و یا بالعكس

• واگذاری امتیاز فروش كالا و یا اعطای نمایندگی انحصاری به افراد خاص.

معمولاً چكهای اینگونه نمایندگیها در موعد مقرر وصول نمیشود و یا در تاریخ چك، چك به حساب منظور نمی‏شود (استمهال انحصاری)

موارد پیشگفته حكایت از ابعاد گسترده، سراسری و جهانی فساد مالی (مشتمل بر پول‏شوئی) در جهان كنونی دارد. از آنجا كه امر توسعه و آبادانی و رفاه اجتماعی مردم كشورهای جهان در گرو سلامت و امنیت اقتصادی می‏باشد وظیفه حسابرسان در قبال مبارزه با فساد مالی در قالب مسئولیتهای اجتماعی بسیار با اهمیت میباشد. به طوری كه اكثر دولتهای بزرگ جهان حسابرسان را به عنوان اولین نهادهای مبارزه با فساد مالی می‏شناسند لذا حسابرسان امروز نمی‏توانند تنها به اظهارنظر حرفه‏ای در قالب استانداردهای خاص اكتفا نمایند زیرا در قوانین ضد فساد مالی و ضد پول‏شوئی، قصور از جانب حسابرسان در این مبارزه را هم مشمول جرائم قرار داده‏اند.

در عرض سه چهار سال گذشته چند حادثه جهانی و چند واقعه داخلی اذهان عمومی و به ویژه جوامع حسابداری را تحت‏الشعاع قرار داده كه یادآوری آن مناسبت این گزارش می‏باشد.

حادثه شوم شركت انرون و مضمحل شدن بزرگترین موسسه حسابرسی جهان (آرتورآندرسن)، تقلب در شركت ورلدكام و افشای فساد مالی در شركت پارمالات ایتالیائی، ورششکستگی بانکهای معروف همچون لهمان برادرزو سیتی بانک ،پای حسابرسان را به این مهلكه باز نموده و برخی از مدیران ارشد حسابرسی موسسات بزرگ بین‏المللی بازداشت و محاكمه شده‏اند.

در ایران هم در چند سال گذشته افشای فساد مالی در برخی نهادهای مالی و پولی و صندوقهای قرض‏الحسنه، و فساد بانکی تخیر نمونه بارزی هستند كه بنوعی پای حسابرسان را بمیان کشیده است، از این رو آشنائی اعضای جامعه حسابداران رسمی ایران و كاركنان موسسات حسابرسی با پدیده فساد مالی و راهكارهای مبارزه با آن الزامی میباشد. به ویژه آنكه قانون ضد پول‏شوئی و آئین نامهه اجرائی آن انتشار و لازم الاجرا شده و  حتماً عارضه‏های آن می‏تواند گریبانگیر حسابرسان شود. به عنوان كلام آخر، مسئولیت حسابرسان در جهان كنونی بسی سنگین و التزام به آئین و رفتار حرفه‏ای به ویژه استقلال رای و بی‏طرفی از موارد موكدی است كه باید بدان پای‏بند باشند تا بتوانند در مبارزه با فساد مالی و نقش و جایگاه مسئولیت اجتماعی خود موفق گردند.

فساد بر همه چیز اثر منفی می‏گذارد؛ در نتیجه فساد است كه توسعه اقتصادی مختل می‏شود، سرمایه‏گذاران اعتماد خود را از دست می‏دهند، كارآفرینان با هزینه بیشتر و مخاطره بالاتری در كسب و كار روبه‏رو می‏شوند، رتبه‏بندی اعتباری كشور تنزل می‏كند، اعتبار اشخاص حرفه‏ای، تجاری و دولتی به میزان زیاد از دست می‏رود، و جامعه در سطحی وسیع حرمت خود را از دست می‏دهد و به حاكمیت قانون و نهادها به طور كلی بی‏اعتماد می‏شود. چنین وضعی موجب كاهش سرمایه‏گذاری و كمكهای اقتصادی داخلی و خارجی می‏گردد و ممكن است آثار منفی شدیدی بر توسعه اقتصادی و در نتیجه آن، افزایش ناملایمات اجتماعی، به ویژه در كشورهای در حال توسعه، بگذارد.

مبارزه بر علیه فساد باید به صورت عمومی و در همه سطوح جامعه صورت گیرد و نیازمند تعهد دولت و وجود چارچوبی استوار و یكپارچه شامل مجموعه‏ای از قوانین، مقررات، سیستمهای كنترلی و معیارهای اخلاقی است كه فساد را منع كند و جرائم سخت برای مرتكبان آن در نظر بگیرد. علاوه بر آن، قوانین باید از اشخاصی كه به موجب وظیفه یا به حكم اخلاق با فساد مبارزه می‏كنند، حمایت كند.

حرفه حسابداری نمی‏تواند به تنهائی به این مبارزه بپردازد اما به عنوان عضوی از اعضای كل جامعه و واحدی مهم از جمله تجاری آماده است سهم خود را در این عرصه ادا كند. اگر زیر ساختهای لازم و حمایت عمومی كافی وجود داشته باشد حرفه حسابداری می‏تواند در كنار سایر حرفه‏ها و نهادهای تجاری، اعم از خصوصی و عمومی در مبارزه بر علیه فساد مشاركت كند. درك این نكته كه فساد چه اقداماتی را در برمی‏گیرد موضوعی مهم است زیرا فساد اشكال متفاوتی دارد؛ از رشوه، تقلب، پرداختهای غیرقانونی، تا پولشوئی، قاچاق، و اشكال متعدد دیگری كه اندیشه‏های مجرمانه می‏تواند خلق كند. فساد لزوماًبه وسیله پول انجام نمی‏شود و ممكن است به شكل حمایت و طرفداری و اعمال نفوذ هم بروز كند. رشد اقتصادی، جهانی شدن و پیشرفتهای جدید در فناوری موجب شده فساد در اشكال پیچیده‏ای كه پیوسته در حال تغییر است ظاهر شود و در نتیجه هرگونه مبارزه با فساد باید با دامنه‏ای گسترده، با توجه به همه جوانب و به كارگیری همه امكانات، صورت گیرد.

در عرصه تجارت، مدیریت نقشی حساس در مبارزه بر علیه فساد دارد و تنظیم آهنگ عملیات در دست اوست و ایجاد و تقویت سیستمهای مناسب برای راهبردی بنگاه را به عهده دارد. فساد در سیمستمهای كه دارای كنترلهای مناسب است و مدیریت سازمان از آن سیستمها حمایت می‏كند و به خود اجازه نقض آنها را نمی‏دهد، نمی‏تواند به آسانی ریشه پیدا كند. این امر در مورد بخش دولتی نیز صادق است و در آنجا نیز آئین راهبری مشابهی باید پدید آید.

حسابداران به خاطر ویژگیهای واقع گرائی، درستكاری، جامع‏نگری و همچنین خدمت به منافع عمومی شهرتی دیرینه دارند. حسابداران در بخش خصوصی و دولتی مناصب مهمی را در اختیار دارند و همچنین به عنوان مشاوران و حسابرسان مستقل، جایگاه پراهمیتی را به خود اختصاص داده‏اند. گرچه وظیفه اصلی حسابداران و نقش قانونی آنان مبارزه با فساد نیست اما سمتهای حساس آنها در واحدهای اقتصادی و ویژگیهای یاد شده و نقش آنها در حفظ منافع عمومی، جایگاه آنان را در تلاشهای اجتماعی برای مبارزه با فساد برجسته می‏سازد

آئین رفتار اخلاقی كه همه حسابداران ملزوم به رعایت آنند، موجب می‏شود كه حسابداران شاغل در حرفه، تجارت، صنعت و دولت، بالاترین استانداردهای واقعگرائی و مراقبتهای حرفه‏ای را به كار برند. استانداردهای حسابرسی، حسابرسان را در برابر احتمال تقلب هشیار می‏سازد و از آنان می‏خواهد در برنامه‏ریزی حسابرسی چنین احتمالی را در نظر بگیرند و یافته‏های خود را به مدیریت گزارش كنند. آئین راهبری بنگاه و كنترلهای مالی و دیگر كنترلهای داخلی این اطمینان را پدید می‏آورد كه حسابداران شاغل در واحدهای اقتصادی و بخش دولتی مسئولیتهای خود در برخورد با فساد را با جدیت دنبال كند. كنترل مدیریت از روشی كه مدیریت امور بنگاه اقتصادی را اداره می‏نماید، سرچشمه گرفته و در فرآیندهای مدیریتی جایگزین می‏گردد. اجزای چهارچوب كنترل مدیریت به شرح زیر می‏باشد:

• محیط مبادلاتی شامل ارزش‏های اخلاقی، صحت، سبك عملیاتی و رقابت می‏باشد.

• هدف‏گذاری و تحلیل ریسك یا فرصت، شناسائی فرصت‏ها و ارزیابی دقیق فعالیت‏ها كه مدیریت را برای اجتناب از ریسك‏های غیرضروری آماده می‏سازد.

• مباشرت و حسابدهی در مورد فعالیت‏های مرتبط با نظام اطلاعاتی در عملیات روزانه.

• بازخور عملیات كنترلی به وسیله تحقیقات مختلف، شاخص‏های عملكردی، حسابرسی داخلی و مستقل و همچنین ارزیابی اثربخشی كنترل.

• تجزیه و تحلیل عملیات كنترلی، به منظور بهینه‏سازی و روش‏های كنترلی.

جامعه حسابداران رسمی ایران برای گسترش دامنه مبارزه با فساد و اثربخش تر ساختن نقش حسابداران در این مبارزه حساس می‏تواند گامهای مهمی بردارد و شایستگی حسابداران را در این امر مهم اجتماعی از طریق اعتبار بخشیدن یا اعتبار ندادن به صورتهای مالی بنگاهها و موسسات از طریق حسابرسی اصولی آشكار سازد.

بولتن نیوز: غلامحسین دوانی، عضو انجمن بازرسان تقلب (CFE) و عضو انجمن حسابداران خبره امریکا(NYSSCPA) در این مقاله، به ابعاد فساد مالی و نقش حسابرسان در مبارزه با فساد مالی، اختلاس، پولشویی و.... پرداخته و از آن جا که در عرض سه چهار سال گذشته چند حادثه جهانی و چند واقعه داخلی اذهان عمومی و به ویژه جوامع حسابداری را تحت‏ الشعاع قرار داده به یادآوری نکاتی در مبارزه با فساد مالی پرداخته است




طبقه بندی: حسابرسان ,مبارزه با فساد مالی ، 
برچسب ها: حسابرسان، در، خط، مقدم، مبارزه، با، فساد، مالی، هستند،
دنبالک ها: انجمن بورقانی ها،
ارسال توسط محمد فراهانی

VPN setup

قالب وبلاگ

دانلود رایگان